15 marca br. z inicjatywy SBP odbyło się w Bibliotece Narodowej spotkanie przedstawicieli wydawców (z prezesem Polskiej Izby Książki) z dyrektorami bibliotek (narodowej, publicznych, naukowych) poświęcone problematyce egzemplarza obowiązkowego (eo). W spotkaniu, które miało charakter otwarty udział wzięło kilkudziesięciu przedstawicieli tych środowisk. Od blisko dwóch lat trwają prace zespołu roboczego powołanego przez Polską Izbę Książki i Stowarzyszenie Bibliotekarzy Polskich do opracowania stanowiska środowiska w zakresie funkcjonowania w Polsce instytucji egzemplarza obowiązkowego. Ostatnie oficjalne spotkanie przedstawicieli dwóch środowisk odbyło się w październiku ub., podczas którego przedstawiony został materiał dotyczący wpływów z eo w bibliotekach uprawnionych.

W nawiązaniu do tego spotkania, prowadząca, zastępca dyrektora BN ds. gromadzenia i opracowania zbiorów oraz przewodnicząca SBP Elżbieta Stefańczyk podkreśliła, że wiedza na temat wpływu eo i problemy z nim związane nie różnią środowisk: eo jest ważnym źródłem dokumentów dla bibliotek, a dla wydawców jest ważnym elementem promocji – problemem są koszty ponoszone przez wydawców z tytułu bezpłatnego przekazywania publikacji w wersji tradycyjnej w ramach eo. Przedstawiono stanowisko bibliotekarzy (obniżenie liczby eo papierowego - 2 dla BN i 2 dla UJ, utrzymanie eo dla Biblioteki Sejmowej i bibliotek wojewódzkich w zakresie egzemplarzy regionalnych; przekazywanie po 1 egzemplarzu wersji elektronicznej do Centralnego Repozytorium eo BN, z którego uprawnione biblioteki przejmowałyby po 1 kopii; przygotowanie zabezpieczeń przez BN dla Centralnego Repozytorium).
Stanowisko wydawców przedstawił prezes PIK dr Piotr Marciszuk. Stwierdził, że niewypracowanie wspólnego stanowiska w sprawie dostępu elektronicznego do publikacji może skutkować przejęciem digitalizacji zbiorów, prezentacji nowości w postaci elektronicznej przez Google. Istnieje niebezpieczeństwo monopolizacji, a jednocześnie prezentowania publikacji elektronicznych niepełnych (brak ochrony praw autorskich, zamieszczanie niepełnych, wybiórczych treści). Odniósł się do prac Komisji Europejskiej, która w ramach projektu EUROPEANA zamierza zdigitalizować zasoby bibliotek europejskich. Obecni na spotkaniu reprezentanci firm działających w SPE PIK wnioskowali o rozdzielenie rozmów i prac nad elektronicznym eo od projektu zmian w systemie funkcjonowania eo w ogóle. Takiego rozwiązania nie popiera środowisko bibliotekarskie. Szczególnym wątkiem w dyskusji była kwestia odpowiednich zabezpieczeń elektronicznego eo.

Dyrektor BN dr Tomasz Makowski podkreślił potrzebę współpracy i utrzymania jednego stanowiska bibliotekarzy i wydawców. Zaznaczył konieczność wspólnego zdania, prace powinny zmierzać w kierunku nowelizacji ustawy o eo. Po wprowadzeniu znowelizowanej ustawy o eo elektronicznym ograniczone zostałyby koszty związane z eo, a jednocześnie ograniczone środki na digitalizację zbiorów. Uzyskaną w ten sposób nadwyżkę możnaby przeznaczyć na zakup nowości. Podkreślił, że bibliotekarze nie są konkurencją dla wydawców, „jesteśmy partnerami, mamy wspólny interes – dobro użytkownika, czytelnika, klienta”.

Ostatecznie ustalono, że warunkiem dalszych prac nad eo wspólnej grupy wydawców i bibliotekarzy jest przedstawienie stanowiska wydawców w tej kwestii.

Nadesłane z:
Biuro Zarządu Głównego
Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich

K.S.