Włodzisław Duch
Profesor Instytutu Fizyki Astronomii i Informatyki Stosowanej UMK, Toruń

Otwarta nauka

Open Science

Abstrakt

prezentacja

Internet stał się podstawowym, a często jedynym źródłem informacji. Jeszcze 15 lat temu dużym problemem był dostęp do źródeł, obecnie główną niedogodnością jest organizacja, katalogowanie i wyszukiwanie informacji. Środowiska naukowe często tworzą konserwatywne „sieci małych światów”, co spowalnia proces przechodzenia na wersje czysto elektroniczne, ale w dynamicznie rozwijających się dziedzinach informatyki, nauk kognitywnych czy nauk o życiu, proces ten dokonał się bardzo szybko. Prawie wszystkie artykuły dostępne są w formie elektronicznej, często w formie uzupełnionej o dodatkowe, nieumieszczone w druku materiały. Zmienił się dzięki temu styl pracy: w znacznej mierze udaje się unikać powtarzania tych samych badań (chociaż jeszcze nie wszyscy badacze skłonni są udostępniać wyniki swoich obserwacji), zwiększyła się wymiana myśli i liczba wspólnych projektów pomiędzy różnymi rozrzuconymi po świecie grupami, odległość przestała grać rolę i równie łatwo współpracuje się z ludźmi z innego kontynentu, co z kolegami z sąsiedniego budynku. Dla czytelników nie ma znaczenia gdzie, lecz w jaki sposób dostępna jest dana praca i czy warto do niej zajrzeć.

Popularne są archiwa prac służące fizykom, matematykom i ekspertom z różnych gałęzi nauk obliczeniowych, informatyki i nauk kognitywnych. Wiele osób i instytucji publikuje na swoich stronach WWW. W tej sytuacji rola pism specjalistycznych uległa wyraźnej zmianie: przestaje się liczyć zasięg i dystrybucja pism, a coraz większe znaczenie ma jakość pracy zespołów redakcyjnych i recenzentów.

Nauka otwarta stała się globalna: wydajemy numery tematyczne pism specjalistycznych wspólnie z najlepszymi specjalistami z wielu krajów, dotyczy to również książek, które przechodzą równie głęboką ewolucję, pojawiają się zupełnie nowe modele publikacji, wspólnego tworzenia książek, składania podręczników z modułów, powiązania ich z internetowymi encyklopediami.

W ramach 7. Programu Ramowego w zakresie badań i rozwoju technologicznego – 7PR, który jest największym mechanizmem finansowania i kształtowania badań naukowych na poziomie europejskim, utworzono szereg wirtualnych instytutów badawczych. W kilku dziedzinach podjęto próby integracji wszelkich informacji przydatnych w danej dziedzinie: artykułów, wyników pomiarów i symulacji, programów komputerowych, ale jest to zagadnienie trudne. Z drugiej strony, z różnych przyczyn wartych głębszej analizy, nadal istnieją lokalne nisze wzajemnie wspierających się uczonych, które odpadły od głównego nurtu nauki.

Abstract

Recently the Internet has become basic, and very often the only one, source of information. No longer than 15 years ago access to knowledge resources used to be the most common problem, whereas today it is information organizing, cataloguing and retrieving that causes the major inconvenience. Scientific communities often tend to create conservative “small-world networks”, that slow down transition from traditional to electronic publishing. But in the dynamically developing areas such as informatics or cognitive and natural sciences that process has been completed very quickly. The majority of articles are available in an electronic format very often supplied with additional materials not included in a printed version. Digital publishing also resulted in workflow changes: research doubling might be avoided (although still not all scholars are inclined to sharing their research results), knowledge exchange as well as the number of project realized within the frames of overseas collaboration has increased, the distance ceased to be an obstacle and co-operation with the counterparts from distant continent is as easy as with the colleagues from the next building. The final user is not interested in where exactly the certain work was created, but how it is available and whether it is worth reading.

Quite popular are archives used by physicists, mathematicians and professionals in computational sciences, informatics and cognitive sciences. Many researches and institutions decide to publish websites on their own. As a result the role of professional journals has changed distinctly: journal scope and distribution is not as important as quality of work done by editorial team and peer-reviewers.

Open science has become a global one: we are publishing professional, thematic periodicals in co-operation with renowned specialists from all over the world. Similar situation can be observed within book market – book formats are deeply evolving, new publishing models have raised and introduced such changes as wide co-operation in book editing, setting textbooks with several modules and linking them with Internet encyclopedias.

Within the frames of 7th Framework Programme – the biggest financial mechanism supporting European research and technological development – several virtual research institutes were established. In some scientific areas the attempts have been made to integrate useful information into one location: articles, measurements and simulations results, software, although this issue appeared to be rather complicated. On the other hand, for some reasons that should be analyzed, local niches of scholars, supporting one another and at the same time getting separated from the main stream of science, still exist.

Biogram

Profesor dr hab. Włodzisław Duch pracuje na Wydziale Fizyki, Astronomii i Informatyki Stosowanej, w Katedrze Informatyki Stosowanej Uniwersytetu Mikołaja Kopernika w Toruniu. Zajmuje się sztuczną inteligencją, sieciami neuronowymi, informatyką, fizyką kwantową, naukami kognitywnymi. Dotychczas pracował w wielu uczelniach i instytutach naukowych świata. Zasiada w zespołach redakcyjnych czasopism naukowych, pracuje w organizacjach badawczych oraz grupach roboczych różnych projektów. Od początku istnienia Internetu zawsze zamieszczał wszystkie swoje prace w wolnym dostępie na swoich stronach WWW (http://www.is.umk.pl/~duch/indexpl.html) tak, żeby każdy mógł z nich swobodnie korzystać.

Biography

Dr Włodzisław Duch is Senior Doctor Lecturer at the Faculty of Physics, Astronomy and Applied Computer Science of the Department of Informatics of the Nicolaus Copernicus University in Toruń. His work encompasses the fields of artificial intelligence, cellular neural networks, computer science, quantum physics and cognitive sciences. He worked in many educational and scientific institutions around the world. He serves on editorial boards of scientific journals and he works in various research organizations and group projects. Since the launch of the Internet, he has been offering free access to all his work by posting it on his website at http://www.is.umk.pl/~duch/indexpl.html.