Jarosław Stolarski
Instytut Paleobiologii PAN

Acta Palaeontologica Polonica: liczą się nie tylko „wydawnicze supermarkety”

Acta Palaeontologica Polonica: not only „publishing supermarkets” matter

Abstrakt

prezentacja

Acta Palaeontologica Polonica (APP) są jedną z najbardziej rozpoznawalnych marek wśród światowych czasopism paleontologicznych. Od kilku lat APP znajdują się w czołówce pism z tej grupy o wysokim – powyżej jedności – wskaźniku cytowalności IF (II grupa listy MNiSW). Acta Paleontologica Polonica są drugim z polskich czasopism w rankingach światowych (po Acta Astronomica) jeśli chodzi o tzw. wskaźnik K wartości czasopism (pomiar cytowań w odniesieniu do danej dyscypliny). Wiele artykułów publikowanych w APP osiąga bardzo wysoką cytowalność np. praca Luo et al. (APP 2002:1-78) uzyskała w okresie dwuletnim 31 cytowań, plasując się w grupie 1% najczęściej cytowanych prac z dziedziny nauk o Ziemi (wg Essential Science Indicators).

Od początku istnienia pisma (APP założone zostały przez prof. Romana Kozłowskiego w 1956 r.) ukazywały się w nich prace o zasięgu ponadregionalnym, niemal wyłącznie po angielsku, zaś dzięki wymianie z wydawcami/bibliotekami zagranicznymi pismo trafiało do wszystkich wiodących ośrodków paleontologicznych. Zbudowany w ten sposób trwały, międzynarodowy fundament pisma, był wzmacniany przez inicjatywy kolejnych składów redakcyjnych. Krokiem milowym było przejście na skład elektroniczny oraz wysokiej jakości druk offsetowy w 1991 r., a następnie (1996 r.) włączenie pisma do elitarnej grupy czasopism indeksowanych w bibliograficznych bazach danych, tworzonych przez Institute for Scientific Information w Filadelfii (tzw. lista filadelfijska). Kolejnym kluczowym krokiem w rozwoju pisma było zwiększenie formatu (format letter pozwolił lepiej wykorzystać powierzchnię standardowego papieru w drukarkach), ponad dwukrotne zwiększenie liczby drukowanych prac oraz równoczesne nieodpłatne udostępnienie pełnych elektronicznych wersji artykułów w formacie PDF (on-line ISSN 1732-2421). W 2005 r. Acta Palaeontologica Polonica dołączyły oficjalnie do grona czasopism wspierających międzynarodową inicjatywę nieskrępowanego dostępu do publikacji naukowych DOAJ (Directory of Open Access Journals). W kolejnych latach stworzono możliwość przesyłania na serwer redakcji materiałów elektronicznych (2006: APP-upload service) oraz uruchomiono serwis informujący o publikacji kolejnych zeszytów (2006: APP-alert). W 2007 r. wdrożono własny system zarządzania procesem redakcyjnym przez Internet. System jest stworzony w oparciu o wolne oprogramowanie (General Public Licence), ma budowę modułową i jest otwarty na przyszłe zmiany i uaktualnienia. APP są pierwszym pismem paleontologicznym o tak długiej tradycji wydawniczej (i jednym z pierwszych pism naukowych w Polsce), które w 2009 r. udostępniło nieodpłatnie kompletne archiwum elektroniczne wszystkich opublikowanych artykułów (poprzednio dostępne było archiwum prac od roku 2002). Wymienione zmiany nie odbiły się negatywnie na liczbie prenumeratorów wersji drukowanej pisma (choć w przyszłości ta forma subskrypcji będzie zapewne zanikać). Od połowy 2009 r. APP publikują elektronicznie pojedyncze prace (z nadaniem numeru DOI, Digital Object Identifier) zaraz po ich zaakceptowaniu. W 2009 r. APP przystąpiły do konsorcjów CrossRef oraz BioOne, co w 2010 r. zaowocuje znaczącym poszerzeniem kanałów dystrybucyjnych pisma oraz wzbogaci elektroniczne publikacje m.in. w funkcje „żywych odnośników” (system krzyżowego dodawania odnośników do publikacji elektronicznych).

Istotnym elementem strategii Open Access APP jest wymaganie tylko częściowej odpłatności za drukowane prace: stosunkowo niska (27 €), obligatoryjna opłata dotyczy objętości powyżej ośmiu stron druku. Autorzy pisma cenią bardzo „domowy” charakter organizacji redakcji: wszystkie kluczowe elementy pracy (pracownicy związani z systemem produkcji, serwer) znajdują się w jednym budynku. Pozwala to na wprowadzanie błyskawicznych poprawek do systemu oraz bezpośredni kontakt z odpowiedzialnym pracownikiem. APP reagują elastycznie na prośby autorów dotyczące druku ilustracji kolorowych: pobierana jest jedna z najniższych na rynku czasopism opłata za druk w kolorze (82 €), a także nieodpłatnie umieszczane są kolorowe ilustracje w wersji elektronicznej. Autorzy mają też prawo umieszczać drukowane w APP prace na swoich stronach internetowych. Warunki druku w systemie Open Access należą do najlepszych na świecie (w systemie OA drukowane są wszystkie prace, a nie tylko autorów, którzy poniosą koszty druku).

W dobie konsolidacji wydawnictw komercyjnych, „supermarketyzacji” rynku czasopism naukowych przez włączanie kolejnych, „wolnych” jeszcze tytułów do oferty, ujednolicanie stylu, a nawet samych tytułów czasopism, powstaje pytanie – czy takie indywidualne podejście do autorów oferowane przez APP ma przyszłość. Pytanie to zadają sobie również niektórzy autorzy decydujący się na opublikowanie prac o dużym znaczeniu naukowym właśnie na łamach Acta Palaeontologica Polonica. Najwyraźniej odpowiedź ta jest twierdząca, gdyż długą listę argumentów, jaką na rzecz publikacji w APP przytoczył ostatnio dr Mike Taylor (autor szeroko komentowanej w mediach publikacji w APP o trybie życia długoszyjnych dinozaurów) kończy słowami: (...) Acta Palaeontologia Polonica does offer a very good blend of the qualities we’re looking for in a publication venue: it’s open access by design (and has been for years), turnaround is very fast, the figure reproduction is good (though perhaps not stellar), and the page charges of 27 Euros per page over the first eight are not unreasonable. (It also has cheap reprints and is widely distributed, but we’re ignoring those factors (...)). Finally, the journal has a well-earned reputation for publishing good papers and for reviewing them well. So all in all, we’re really pleased with APP and would definitely use it again[1].

Przypis

[1] TAYLOR, M. Choosing a journal for the neck-posture paper: why open access is important [on-line]. 2009 [Dostęp 29 grudnia 2009]. Dostępny w World Wide Web: http://svpow.wordpress.com/2009/06/01/choosing-a-journal-for-the-neck-posture-paper-why-open-access-is-important/.

Abstract

Acta Palaentologica Polonica (APP) is one of the most recognizable brand among world's journals concerning paleontology. Since few years APP has belonged to the leading group of periodicals with high – over unity - impact factor (II group in Ministry of Science and Higher Education list). Acta Paleontologica Polonica holds the second position among Polish scholarly journals (after Acta Astronomica) in the international journal rangings as far as so called K-factor is concerned (number of citations with reference to particular discipline). Many of articles published in APP show high citation rate, e.g. work by Luo et al. (APP 2002:1-78) within two years time got 31 citations and was included into the group of 1% of most frequently cited works in the field of earth science (according to Essential Science Indicators).

Since the very beginning if its existence (APP was established in 1956 by professor Roman Kozłowski) APP has been publishing cross-regional works, almost solely in English, and thanks exchange with libraries and publishers from abroad the periodical was distributed to all leading paleontological centers. Subsequent teams of editors constantly reinforced the periodical solid, international foundation. The milestones in periodical development were the shift to electronic typesetting and high quality offset printing in 1991 and then inclusion of APP into prestigious ISI Master Journal List in 1996. The next important change was periodical size enlargement (Letter Format allowed printers the more efficient use of standard paper printing surface), more than doubling the number of works published and – at the same time – making available full text version of articles in PDF format free of charge (on-line ISSN 1732-2421). In 2005 Acta Palaeontologica Polonica officially jointed DOAJ (Directory of Open Access Journals) – the group of journals supporting the international initiative of free access to scholarly publications. The possibility of transferring electronic materials to editorial board server as well as the implementation of service informing about new volumes published were introduced the following years (2006: APP-upload service and 2006: APP-alert). In 2007 APP implemented its own system that allows publishing process management via Internet. The system uses free software (General Public License), has a module structure and is designed to make changes and updates if necessary in the future. APP is the first paleontological journal having been published for such a long time (and one of the first scholarly journal in Poland) which in 2009 provided access to a complete archive of all published articles free of charge (previously the accessible archive included texts published up to 2002). All the changes introduced have not decreased the number of printed version subscriptions (although that type of subscription will probably disappear in the future). Since mid-2009 APP has been publishing individual works (with DOI, Digital Object Identifier) as soon as they have been accepted. In 2009 APP joint CrossRef and BioOne consortia and that in 2010 will result in significantly better journal dissemination and also in supplementing publications in cross-reference functions.

A important element of APP Open Access strategy is only partial payment needed to get the work printed: rather low, obligatory page charges (27 Euros) regards only publications of over eight pages long. The journal creators appreciate sort of home-like organization of publishing process: all the basic elements of editing activities (the staff involved in the process, the server) are place in the same building. Such a workflow organizing allows entering the checked versions of articles into the system very quickly and direct contact with a responsible staff member. APP policy is very flexible as far as authors’ suggestions regarding color illustrations printing are concerned: the journal has one of the lowest charges for color printing on the market (82 Euros) and no charges at all for color illustrations in electronic version. The authors are also allowed to place the works published in APP on their own websites. OA publishing conditions are among the best in the world (not only works by authors who cover printing costs, but works of all authors are printed in OA system).

In the era of commercial publishers consolidation and supermarketization of scholarly journals market caused by successive inclusion into the offer new, “free” titles, style and even periodicals titles unification, the question arises whether such individualized approach to author presented by APP has any future. Some authors who decided to publish a work of significant scientific impact in Acta Palaeontologica Polonica also ask this question. The answer seems to be positive, because Mike Taylor (the author of widely discussed work regarding long necked dinosaurs lifestyl, published in APP) has recently quoted the long list of arguments for APP, which ends as follows: (...) Acta Palaeontologia Polonica does offer a very good blend of the qualities we’re looking for in a publication venue: it’s open access by design (and has been for years), turnaround is very fast, the figure reproduction is good (though perhaps not stellar), and the page charges of 27 Euros per page over the first eight are not unreasonable. (It also has cheap reprints and is widely distributed, but we’re ignoring those factors (...)). Finally, the journal has a well-earned reputation for publishing good papers and for reviewing them well. So all in all, we’re really pleased with APP and would definitely use it again[1].

Footnote:

[1] TAYLOR, M. Choosing a journal for the neck-posture paper: why open access is important [on-line]. 2009 [Dostęp 29 grudnia 2009]. Dostępny w World Wide Web: http://svpow.wordpress.com/2009/06/01/choosing-a-journal-for-the-neck-posture-paper-why-open-access-is-important/.

Biogram

Docent dr hab. Jarosław Stolarski jest pracownikiem Instytutu Paleobiologii PAN w Warszawie. Ukończył geologię na Uniwersytecie Warszawskim w roku 1988. Jest redaktorem naczelnym „Acta Palaeontologica Polonica” – czasopisma otwartego. Zawodowo zajmuje się badaniami nad dziejami Ziemi, mechanizmami biomineralizacji, stanowiskami paleontologicznymi w Polsce, ewolucją koralowców i innymi. Zrealizował wiele projektów zarówno polskich, jak i we współpracy międzynarodowej. Jego artykuł podsumowujący wieloletni projekt badawczy zatytułowany „A Cretaceous Scleractinian Coral with a Calcitic Skeleton” ukazał się w roku 2007 w jednym z najbardziej prestiżowych pism naukowych na świecie „Science Magazine”.

Biography

Jarosław Stolarski works in the Institute of Paleobiology of Polish Academy of Sciences. He is graduated from geology at the University of Warsaw in 1988. He is an editor-in-chief of an open journal „Acta Palaeontologica Polonica”. In his institute he conducts research on earth history, mechanisms of biomineralization, paleontological excavation sites in Poland, evolution of corals and other. He realized several Polish projects and contributed in others based on overseas co-operation. His article “A Cretaceous Scleractinian Coral with a Calcitic Skeleton”, summarizing a long-standing project, was published in 2007 in “Science Magazine”, one of the most prestigious scholarly journals in the world.