Alek Tarkowski
ICM UW, Creative Commons

Zarządzanie własnością intelektualną przez naukowców i instytucje naukowe

Intellectual property management by researchers and research institutions

Abstrakt

prezentacja

Przedmiotem wystąpienia jest kwestia zarządzania własnością intelektualną przez naukowców, ze szczególnym naciskiem położonym na zagadnienie praw twórczości do wyników pracy naukowej. Wykorzystanie technologii cyfrowych stwarza dzisiaj nowe warunki dla komunikacji naukowej – umożliwiając w szczególności jej większą otwartość, skutkującą wzrostem efektywności i innowacyjności współpracy naukowej. Jedną z podstawowych barier dla wdrażania otwartości komunikacji naukowej jest system praw autorskich, regulujący tę sferę na domniemanej zasadzie „wszelkie prawa zastrzeżone”.

Od ponad dekady rozwija się ruch na rzecz otwartości w nauce, który w ostatnich latach położył nacisk na kwestię dostępności treści także na poziomie prawnym. Przyjętym rozwiązaniem jest stosowanie tzw. wolnych licencji, umożliwiających autorom udostępnianie publikacji naukowych na zasadzie „pewne prawa zastrzeżone”. Z pomocą takiego modelu licencyjnego oraz nowych paradygmatów komunikacji naukowej, rozwija się ruch otwartej nauki – obejmujący obecnie zarówno relatywnie zaawansowane działania na rzecz otwartego dostępu do czasopism naukowych, jak i modele otwartych danych bądź publikowanie na bieżąco rezultatów prac badawczych. Istotnym elementem otwartej nauki są również nowe modele edukacji wyższej. Podstawowym warunkiem realizacji postulatów otwartej nauki jest publiczne udostępnianie przez naukowców treści prezentujących wyniki badań.

W referacie zostaną zaprezentowane ograniczenia wynikające z tradycyjnego modelu prawa autorskiego, sposób działania otwartych modeli licencjonowania, związki tych modeli z tzw. domeną publiczną, a także sposoby wdrażania tych modeli na poziomie polityki państwowej, strategii instytucji naukowych i akademickich oraz działań indywidualnych naukowców. Autor zaprezentuje również praktyczne doświadczenia związane z realizacją w ICM UW projektu „Otwórz książkę”, w ramach którego naukowcy udostępniają publicznie książki naukowe.

Abstract

The subject of the paper is a problem of intellectual property management by researchers, with a special attention paid on creation rights to research results. Application of digital technology gives new opportunities for scientific communication, increases its openness, which consequently results in growth of scientific co-operation effectiveness and innovation. One of the major obstacle to implementation of open scientific communication is copyright system that regulates this particular issue by supposed principle “all rights reserved”.

Open science movement has been developing for over ten years and it recently has put special emphasis on legal issues dealing with an access to scientific content. The solutions adopted are so called “free licenses” allowing authors to make their scientific works available according to “some rights reserved” principle. Such a licensing model and new scientific communication patterns make an open science movement develop dynamically and today its objectives are not only relatively advanced activities towards an open access to scientific journals but also open data models and systematic publication of research results. New models of open university education are also a key issue of open science development. The most important condition under which the idea of open science can be realized is scientists making their research results available to the public.

The paper describes limitations arisen from traditional copyright model, explains how open licensing models operate and in what way they are related to public domain; it presents methods of models implementation on the levels of state policy, research institutions strategy and particular scientist professional activity. The author also describes practical experience gained during the realization of project called “Open a book”. The project was conducted by ICM – Interdisciplinary Centre for Mathematical and Computational Modelling of the University of Warsaw and within its frames researchers made their scientific books available.

Biogram

Doktor Alek Tarkowski jest socjologiem, absolwentem Uniwersytetu Warszawskiego. Obecnie pracuje w Interdyscyplinarnym Centrum Modelowania Matematycznego i Komputerowego ICM UW. Koordynuje projekty Creative Commons Polska oraz Domeny Internetowych Repozytoriów Wiedzy, w tym projekt „Otwórz Książkę”. Jest członkiem Zespołu Doradców Strategicznych Premiera RP. Interesuje się kulturowymi, prawnymi i społecznymi aspektami nowych mediów. Pracuje w Koalicji Otwartej Edukacji realizując idee otwartości w nauce, prowadzi blogi, które promują idee otwartej kultury, nauki i edukacji, publikuje, bierze udział w międzynarodowych projektach związanych z nowymi mediami.

Biography

Alek Tarkowski – is a sociologist graduated from the Warsaw University, he holds a PhD in sociology. Currently he works for ICM – Interdisciplinary Centre for Mathematical and Computational Modelling of Warsaw University. He is public lead of Creative Commons in Poland and the DIR project (Domain of Internet Repositories of Knowledge) including such initiatives as “Open the Book” project. He is a member of the team of strategic advisors to the Polish Prime Minister. He is interested in the intersection of new media, law, technology and culture. He works for Coalition for Open Education (KOED) and implements the idea of open access in science, he runs blogs, which promote the ideas of free culture, science and education, publish and participate in international projects related to the new media.